Het duel - kijkopdrachten

1584 Radslotpistool

Het Prinsenhof in Delft is bekend als de plek waar Willem van Oranje heeft gewoond, maar misschien nog wel meer omdat hier ook de moord op de Vader des Vaderlands plaatsvond. Er zijn zelfs afdrukken van de kogelgaten in de muur aanwezig! De kogelgaten bij een trap in dit voormalige klooster zijn een duidelijke en blijvende herinnering aan de aanslag.

Door de eeuwenlange belangstelling voor de moord is er veel over geschreven, maar er zit de nodige fantasie tussen de feiten. Zo zijn er verschillende lezingen over de positie van Willem van Oranje en van de dader: waar stonden zij eigenlijk? Ook over de kogelgaten zelf is onduidelijkheid: waarom zijn ze zo groot en waarom zitten ze vrij laag in de muur? En ten slotte is het nog van belang om meer te weten over het wapen van de moordenaar. Om deze vragen te beantwoorden is er enkele jaren geleden een groot onderzoek uitgevoerd.

De moordenaar, Balthasar Gerards, gebruikte een zogenaamd radslotpistool. Dit is een handvuurwapen, ontstaan rond 1500. Het plegen van een moord met dit wapen is gemakkelijk, want een radslotpistool kun je tevoren laden met kogels en zo meenemen voor een aanslag. Met een speciale sleutel wordt tevoren het rad opgewonden. Bij het overhalen van de trekker slaat de haan tegen het ronddraaiende rad. Hierdoor ontstaan vonkjes die het kruit ontsteken. Willem van Oranje is de eerste politieke leider die met zo’n handvuurwapen is vermoord.

Balthasar Gerards beschikte bij de moord over twee radslotpistolen, de één geladen met drie kogels, de ander met twee. Hij heeft deze wapens nota bene gekocht van lijfwachten van Willem van Oranje en met geld van de Prins zelf. Balthasar gaf namelijk aan dat hij Willem belangrijke diensten kon bewijzen.

Balthasar Gerards heeft de twee pistolen tevoren geladen in herberg De Diamant in de Choorstraat in Delft (nu is daar een bakkerij gevestigd). Het moordwapen gooide Balthasar op de grond na de aanslag. Het tweede pistool verloor hij tijdens zijn vlucht uit het Prinsenhof. Bij de terechtstelling van Balthasar Gerards brak de beul het wapen in stukken en toonde dit aan het volk.

Bij het onderzoek naar de moord zijn ook moderne middelen ingezet. Museum Prinsenhof werkte samen met het technologiebedrijf DelftTech. De Moordhal is met een laser gescand, om zo de situatie op de computer precies na te bootsen. Gespecialiseerde politiemensen hebben gekeken naar de kogelbaan: hoe schoot de dader eigenlijk? Kunnen loden kogels uit de 16de eeuw door een lichaam heen en welke gaten in de muur levert dat op? Er is ook gekeken naar het effect van kogels op het lichaam van de Prins.

Om dit te onderzoeken hebben politie-experts in de kelder van het museum schietproeven uitgevoerd en op de plaats van delict is een sporenonderzoek gedaan. De kogelgaten en zelfs de vloer en kelderruimte onder de vloer zijn grondig bekeken. Zo werden een aantal onopgeloste vragen beantwoord.

De politie heeft met een vergelijkbaar pistool schietproeven gedaan in de kelder van het museum. Daarbij is een karkas van een varken gebruikt. Hierbij is gebleken dat loden kogels daadwerkelijk door het lichaam van de Prins konden gaan en kleine inslagen in het stucwerk hebben achtergelaten.

Radslotpistool